Pośród wielu miejscowości Polesia Łachwa zajmuje miejsce szczególne – zarówno ze względu na swoją historię, jak i rolę, jaką przez stulecia odgrywała w życiu tej części regionu. Tym większy zaszczyt mamy dziś przedstawić Państwu najnowszą książkę Światosława Janoczkina, wieloletniego autora Ech Polesia, niestrudzonego badacza oraz odkrywcy dziejów rejonu łuninieckiego, który od lat przybliża czytelnikom mało znane fakty z historii Polesia.

Nowa książka Światosława Janoczkina pt. „Nowe ustalenia dotyczące historii, architektury i samorządu lokalnego Łachwy w rejonie łuninieckim obwodu brzeskiego” jest próbą ponownego odczytania dziejów tej niezwykłej miejscowości. Autor sięga do mało znanych źródeł archiwalnych przechowywanych m.in. w Warszawie, Mińsku, Wilnie i Petersburgu, analizuje dawne inwentarze majątkowe, dokumenty Radziwiłłów oraz materiały kartograficzne, stawiając pytania o rzeczywisty charakter samorządu miejskiego w Łachwie, rolę miejscowej społeczności i znaczenie miasteczka w historii regionu.

Publikacja przynosi również wiele nowych informacji o architekturze Łachwy, dawnych właścicielach ziemskich, funkcjonowaniu miejscowych instytucji, a także o społeczności żydowskiej, której losy na trwałe wpisały się w historię miasta. Szczególną wartość stanowią prezentowane przez autora unikatowe materiały ikonograficzne i źródłowe – od pergaminowych dokumentów po próby rekonstrukcji rezydencji Radziwiłłów.

Oddając głos autorowi, Echa Polesia zapraszają czytelników do podróży przez historię Łachwy – miejsca, w którym splatają się dzieje Polesia, Wielkiego Księstwa Litewskiego, Rzeczypospolitej oraz wielonarodowej społeczności pogranicza.

Strona tytułowa Łachewskiego Inwentarza 1742 r.

 

Dlaczego właśnie Łachwa?

„Spośród wielu miejscowości rejonu łuninieckiego uwagę autora przyciągnęła właśnie Łachwa. Dlaczego? Odpowiedź jest prosta:

„Łachwa to najważniejsza miejscowość na terenie dzisiejszego rejonu łuninieckiego obwodu brzeskiego, zarówno pod względem historycznym, architektonicznym, archiwalnym, jak i administracyjnym.”

 

  1. Łachwa należy do najstarszych miejscowości rejonu łuninieckiego – po raz pierwszy pojawia się w źródłach pisanych już w latach 1434–1493.

 

  1. Majątek łachewski oraz włość łachewska (hrabstwo, atynencja) należały w XV-XIX wieku do największych jednostek terytorialnych południowo-zachodniej części dzisiejszej Białorusi.
  2. Łachwa może poszczycićsię wyjątkowo bogatym dziedzictwem archiwalnym. Tylko w Archiwum Radziwiłłów w Warszawie, przechowywanym w Archiwum Głównym Akt Dawnych (AGAD), znajduje się 116 dokumentów z XV-XIX wieku, w których pojawia się Łachwa. Wśród nich znajdują się 53 inwentarze, opisy majątków oraz zestawienia dochodów. Obszerne materiały dotyczące Łachwy przechowują również Narodowe Archiwum Historyczne Białorusi, Litewskie Archiwum Historyczne oraz Rosyjskie Państwowe Archiwum Historyczne w Petersburgu. Dzięki właścicielom Łachwy – Montygierdowiczom, Kiszkom, Radziwiłłom, Czapskim i Wittgensteinom – oraz pracy archiwistów i badaczy zachował się bogaty zbiór źródeł pozwalających lepiej zrozumieć znaczenie Łachwy w historii regionu.

 

  1. Możliwe stało się przedstawienie szerokiemu gronu odbiorców unikalnych materiałów ikonograficznych i archiwalnych: pergaminowych dokumentów z pierwszymi wzmiankami o Łachwie, kolorowych przedstawień XVIII-wiecznego zespołu pałacowo-parkowego, a także map XIX wieku ukazujących miasteczko i jego otoczenie.

 

  1. Łachwa była jedyną miejscowością rejonu łuninieckiego, której w XVII–XVIII wieku nadano Ordynację Miejską (Ustawę Miejską), regulującą elementy samorządu lokalnego w tym prywatnym mieście.

 

  1. Łachwa znana jest przede wszystkim z bohaterskiego powstania w getcie podczas II wojny światowej, jednak przez długi czas otwarte pozostawało pytanie: kiedy w Łachwie pojawili się pierwsi Żydzi? Autorowi udało się nie tylko ustalić ten fakt, ale również odnaleźć nazwisko pierwszego znanego z dokumentów żydowskiego mieszkańca Łachwy.”

 

Oddając szacunek historykom i regionalistom badającym dzieje Łachwy przed nim – w tym autorowi publikacji „Pamięć. Rejon łuniniecki” Wiaczesławowi Nosewiczowi oraz miejscowemu badaczowi Stepanowi Nefidowowi – autor proponuje czytelnikom uzupełnienia i nowe spojrzenie na znane wcześniej materiały oraz historię Łachwy.

W kolejnych numerach będziemy stopniowo dzielić się z Państwem poszczególnymi częściami tej niezwykle cennej publikacji. Jako pierwszy prezentujemy rozdział poświęcony samorządowi lokalnemu Łachwy.

 

Red.

Udostępnij na: