Generał Sykstus Teodor Ludwik Estko (1776-1813) – zapomniany bohater

Bitwa pod Lipskiem. Obraz Władimira Moszkowa

Bitwa pod Lipskiem. Obraz Władimira Moszkowa

19 października 2013 r. minęło 200 lat od bitwy pod Lipskiem, zwanej też Bitwą Narodów. Była to największa z bitew w kampaniach napoleońskich. Walczący po stronie Napoleona Polacy ponieśli dotkliwą stratę 9 tys. poległych, wśród których był głównodowodzący wojskami polskimi Józef Poniatowski, mianowany marszałkiem Cesarstwa Francuskiego oraz generałowie Walenty Kwaśniewski (1752-1813) i Sykstus Teodor Ludwik Estko.

Herb rodu Estko

Herb rodu Estko

Sykstus Estko (d’Hestko) urodził się 4 marca 1776 r. w Brześciu Litewskim, jako syn Piotra (hr. Estken), stolnika smoleńskiego i Anny Kościuszkówny. Był siostrzeńcem Tadeusza Kościuszki. Rodzice utracili w tym czasie dziedziczne Romaszki koło Białej (Podlaskiej) i zadowolić się musieli dzierżawą od Sapiehów Dołholiska w powiecie włodawskim. Sytuacja majątkowa Estków pogorszyła się jeszcze po śmierci ojca w 1787 r. Nie dziwi więc, że wuj-generał, czyli Tadeusz Kościuszko, zalecał wszystkich trzech siostrzeńców: Stanisława, Tadeusza i Sykstusa sposobić do służby wojskowej.

Dzięki protekcji wuja Sykstus został w 1791 r. przyjęty do korpusu inżynierów litewskich. Jak miała pokazać historia, okazał się dowódcą niezłomnym, pełnym heroizmu i poświęcenia. W 1794 r. uczestniczył w Powstaniu Kościuszkowskim. Po upadku powstania od 1797 r. służył w Legionach Polskich Jana Henryka Dąbrowskiego Włoszech. Uczestniczył we wszystkich kampaniach. W bitwie nad rzeką Trebia dostał się do niewoli austriackiej. Po rozwiązaniu Legionów wszedł do służby włoskiej, później przeniósł się do francuskiej i walczył na różnych frontach. Jako dowódca 3 pułku Legii Polsko-Włoskiej wyróżnił się podczas interwencji w Hiszpanii, zwłaszcza w bojach pod Saragossą.

Wjazd generała Jana Henryka Dąbrowskiego do Rzymu

Wjazd generała Jana Henryka Dąbrowskiego do Rzymu

W 1812 r. w czasie kwaterowania w Caspe (Hiszpania) wziął ślub z Wiktorią La Figuera. Pod koniec czerwca 1812 r. opuścił wraz z pułkiem Hiszpanię i ruszył do kraju, aby wziąć udział w rozpoczynającej się właśnie wojnie z Rosją (przy czym w nieznanym i obcym sobie kraju dzielnie towarzyszyła mu młoda żona). Brał wówczas między innymi udział w operacji oczyszczaniu brzegów Bugu z nieprzyjacielskich podjazdów kozackich. Tu po raz ostatni gościł w rodzinnych stronach.

Rozkazem z 18 czerwca 1813 r. jego pułk został połączony w jeden z trzema innymi pułkami piechoty Legii, z których tylko szczątki wróciły spod Moskwy. 11 lipca 1813 r. otrzymał awans na generała brygady. Jego Brygada Jazdy brała udział w Bitwie Narodów pod Lipskiem. 18 października kula działowa strzaskała mu udo. Wzięty do niewoli, zakończył życie w ambulansie nieprzyjacielskim w wieku 37 lat.

Wojciech Stanisław Kobylarz, Terespol

Udostępnij na:
Tagi:

Skomentuj

Twój e-mail nie zostanie opublikowany