W zbiorach Instytutu Sztuki PAN znajduje się unikatowa kolekcja fotografii znana jako archiwum Roman Aftanazego. To jeden z najważniejszych zasobów dokumentujących dwory i pałace wschodnich terenów dawnej Rzeczypospolitej – w tym również obszarów Polesia.
Roman Aftanazy, wybitny znawca architektury rezydencjonalnej, już w okresie międzywojennym rozpoczął systematyczne badania nad siedzibami ziemiańskimi na Kresach. Podczas licznych objazdów prowadził dokumentację fotograficzną, opisywał obiekty i gromadził informacje o ich historii oraz stanie zachowania.
Po II wojnie światowej kontynuował swoje prace w warunkach radykalnie zmienionej rzeczywistości. W celach dokumentacyjnych opracował specjalną ankietę, którą rozsyłał do środowisk ziemiańskich rozsianych po całym świecie. Dzięki temu jego archiwum wzbogaciło się o wiele niezwykle cennych fotografii, często autorstwa wybitnych twórców, takich jak Jan Bułhak, Henryk Poddębski czy Adam Wisłocki.
W minionym roku, w ramach programu Kultura Cyfrowa 2025, stowarzyszenie Liber Pro Arte realizowało projekt „Archiwum fotograficzne Romana Aftanazego: rezydencje na Kresach dawnej Rzeczypospolitej”. Jego celem było udostępnienie online kolejnej części tego wyjątkowego zasobu – obejmującej około 1000 obiektów.
Cyfrowa prezentacja materiałów otwiera nowe możliwości badawcze i edukacyjne. Z archiwum mogą dziś korzystać badacze w Polsce, na Białorusi i Ukrainie, a także wszyscy zainteresowani historią rezydencji ziemiańskich i dziedzictwem kulturowym dawnych Kresów.
Kolekcję „Rezydencje na Kresach dawnej Rzeczypospolitej” można oglądać w repozytorium cyfrowym Instytutu Sztuki PAN: https://repozytorium.ispan.pl/…/collectiondescription/151.
Foto: Czachec, Białoruś
Red.
Powiązane artykuły:
