20 października 1733 roku w okolicach Łahiszyna na Polesiu urodził się Adam Naruszewicz (1733-1796) – jedna z najwybitniejszych postaci polskiego oświecenia. Poeta, historyk, jezuita, tłumacz i biskup, nazywany „polskim Horacym”, należał do grona najbliższych współpracowników króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.
Naruszewicz był człowiekiem o niezwykle szerokich zainteresowaniach. Zasłynął przede wszystkim jako poeta, autor satyr, bajek i ód, w których nie szczędził krytyki szlacheckim przywarom, zacofaniu, anarchii i obyczajowemu zepsuciu. Publikował na łamach „Zabaw Przyjemnych i Pożytecznych”, jednego z najważniejszych czasopism literackich epoki, którego redakcję objął w 1771 roku. Był również stałym uczestnikiem słynnych obiadów czwartkowych organizowanych przez króla, skupiających najwybitniejszych intelektualistów ówczesnej Rzeczypospolitej.
Ważne miejsce w jego dorobku zajmowała także historia. Naruszewicz należał do pionierów nowoczesnej polskiej historiografii, dążąc do oparcia badań nad przeszłością na dokumentach i krytycznej analizie źródeł. Jego monumentalna „Historia narodu polskiego” stała się jednym z najważniejszych przedsięwzięć naukowych polskiego oświecenia.
Z Polesiem i Podlasiem związany był nie tylko przez swoje pochodzenie. W 1790 roku został biskupem łuckim i brzeskim, a jego rezydencja mieściła się w Janowie Podlaskim. W ostatnich latach istnienia Rzeczypospolitej aktywnie angażował się w życie polityczne, zdecydowanie popierając reformy Sejmu Czteroletniego i Konstytucję 3 Maja.
Jako zwolennik reform Naruszewicz zabiegał o poparcie dla Konstytucji wśród szlachty województwa brzeskolitewskiego. Utrzymywał korespondencję ze Stanisławem Augustem, informował króla o nastrojach politycznych w regionie i starał się łagodzić opór przeciwników reform. Z jego polecenia w diecezji odprawiano nabożeństwa dziękczynne z okazji uchwalenia Konstytucji.
Adam Naruszewicz zmarł w 1796 roku, zaledwie rok po ostatecznym upadku Rzeczypospolitej. Pozostawił po sobie bogaty dorobek literacki i historyczny oraz pamięć o człowieku, który łączył działalność naukową i duchowną z zaangażowaniem w sprawy państwa.
W rocznicę jego urodzin warto przypomnieć, że jeden z najważniejszych umysłów polskiego oświecenia wywodził się właśnie z Polesia.
Walka Adama Naruszewicza o wsparcie na Polesiu Konstytucji 3 Maja: https://polesie.org/11881/walka-adama-naruszewicza-o-wsparcie-na-polesiu-konstytucji-3-maja/
