Poleszucy i ich życie swoją wyjątkowością od dawna przyciągają turystów. Przez dziesięciolecia Polesie rozwinęło intrygujący i romantyczny obraz. Starożytny Turów, „Ludzie na bagnach”, „wymierające” Kudrycze i charyzma Pińska to fragmenty znanego nam Polesia. Ale jeśli mówimy o regionie jako całości, co dokładnie czyni go tak wyjątkowym i niepodobnym do innych miejsc na Białorusi?
POLESKA GWARA
Sami Poleszucy twierdzą, że Polesie jest szczególnym regionem. Gwara poleska, a jeśli oficjalnie, mikrojęzyk zachodnio-poleski, wyda się niezrozumiały dla Białorusina z innych regionów. Na przestrzeni wieków kształtował się z języka białoruskiego, ukraińskiego, polskiego, ale szczególnie zmieniał się z powodu odosobnionego życia jego użytkowników.
Wiele wsi Poleskich zostało odciętych bagnami od innych miejscowości.
![](https://polesie.org/wp-content/uploads/2024/07/д.Площево-бабця.jpg)
Oto, dlaczego na stosunkowo niewielkim terytorium białoruskiego Polesia jest nie tylko jeden dialekt, a wiele. Dziś, według pracownika naukowego Muzeum Białoruskiego Polesia Anny Sadowskiej, bardzo łatwo jest ustalić, czy masz przed sobą osobę z Iwanowa, Hancewicz, Stolina czy Drohiczyna.
W latach 1980-1990, kiedy poruszano kwestię autonomii Polesia, tworzono literacki język poleski, wydawano w tym języku nawet wkładki do gazet. Ale odkąd młodzi Poleszucy zaczęli aktywnie przenosić się do dużych miast, coraz mniej było posługujących się dialektem.
![](https://polesie.org/wp-content/uploads/2024/07/В-ожидании-автолавки-вторая-справа-баба-Ева.jpg)
Aby zachować gwarę, niektórzy Poleszucy byli gotowi na czyn bohaterski. Naukowiec Fiodor Klimczuk spędził 15 lat na tłumaczeniu Biblii na język swojej rodzinnej wioski Simonowicze. A Dunin-Marcinkiewicz jeszcze półtora wieku temu napisał „Szlachtę pińską” nie tylko w języku białoruskim, ale i w dialekcie poleskim. Obecnie w teatrze w Pińsku wystawiane są oba warianty.
PRZESZŁOŚĆ TURYSTYCZNA
Oryginalność przyciąga turystów. A Poleszucy, ze względu na słabe więzi z innym światem, zawsze byli nietypowi. W polskich sklepach pojawiły się broszury w języku polskim i angielskim z informacjami o kraju, gdzie wioski dzielą kilometry wody, gdzie ludzie inaczej się ubierają i mówią niezrozumiałym językiem.
![](https://polesie.org/wp-content/uploads/2024/07/IMG_9747-1-1100x783-1-730x520.jpg)
Turyści, którzy nie bali się słabej infrastruktury, pojechali do Pińska. Ktoś odważył się wyjechać w głąb Polesia, na przykład bogata Amerykanka Louise Boyd, która uwielbiała wyprawy przygodowe, dotarła nawet do Kudrycz, zrobiła wiele imponujących zdjęć, a później napisała, że jeszcze nie była w takich osobliwych regionach.
![](https://polesie.org/wp-content/uploads/2024/07/д.качановичи.jpg)
Równie żywo uchwyciła na zdjęciach Polesie fotografka Zofia Chomętowska z Pińska. Jej kadry są nadal wystawiane i przyciągają widzów.
![](https://polesie.org/wp-content/uploads/2024/07/dodatkowe-730x485.jpg)
Być może dzięki takim zdjęciom i historiom podróżników już wtedy zaczął się kształtować obraz Polesia, wyjątkowej krainy. Ale nostalgia za przeszłością wciąga nie mniej niż najbardziej zdradliwe poleskie bagno, dlatego lepiej z ufnością patrzeć w turystyczną przyszłość regionu.
BAGNA
Nawet dzisiaj najwyższe stężenie bagien na Białorusi znajduje się na terytorium niziny poleskiej, a przed melioracją Polesie składało się prawie w całości z lasów i bagien.
![](https://polesie.org/wp-content/uploads/2024/07/20170603_130727-730x410.jpg)
Poleszucy traktowali bagna z dużo mniejszą inspiracją niż dzisiejsi ekolodzy. Ze względu na bagnisty teren na Polesiu regularnie zdarzały się powodzie, nie tylko wiosną, ale o każdej porze roku. I wtedy wiele wiosek było odciętych od reszty świata, a do sąsiedniego domu trzeba było dostać się łodzią. Ale były to drobne kłopoty w porównaniu z tym, że uprawy były bardzo zniszczone z powodu powodzi. Ponadto bagnisty region przyczynił się do pojawienia się określonych chorób.
Na początku ubiegłego wieku Aleksander Blok odwiedził Polesie i napisał: „Pokochaj tę wieczność bagien. Nigdy nie wyczerpie się ich moc”. Ale częściowo tak się stało. W latach 1960-1970 przeprowadzono szeroko zakrojoną meliorację na Polesiu, a następnie osuszono dwa miliony hektarów podmokłych terenów. Doprowadziło to zarówno do pozytywnych, jak i negatywnych rezultatów. Jednak do dziś Polesie jest uważane za największy kompleks bagienny w Europie. Tam nawet zaczął się rozwijać specjalny rodzaj turystyki – turystyka bagienna. Eko-ścieżki i trudne trasy można znaleźć na przykład na Bagnach Olmańskich.
![](https://polesie.org/wp-content/uploads/2024/07/DSC_0161-1100x733-1-730x486.jpg)
A ze względu na krajobraz Polesie jest po prostu wyjątkowym regionem dla ptasiarstwa. Warte obejrzenia jest łąka w Turowie. A takich miejsc na nizinie poleskiej jest wiele.
RZEMIOSŁO
Bagna wymagały od Poleszuków nowych rozwiązań, więc poszczególne rzemiosła były doskonalone w oparciu o warunki życia. Na przykład bartnictwo stało się szczególnie popularne na Polesiu. Powodzie nie miały tak dużego wpływu na pszczoły, co oznacza, że zawsze można było zdobyć miód. Aby to zrobić, w grubych i wysokich drzewach wykonywano dziuple lub wybijano je w osobnych kłodach. Stawały się one domami dla dzikich pszczół, w których później zbierał się miód.
![](https://polesie.org/wp-content/uploads/2024/07/Качановичи-23-09-09г.jpg)
Zawód i jego sekrety były często przekazywane z pokolenia na pokolenie. Na Polesiu jest wielu pszczelarzy, którzy zapewniają, że od kilku stuleci zajmowali się bartnictwem w ich rodzinie. Teraz nie ma wielu bartników, którzy ustawiają barcie w lesie, ale jest ogromna liczba pszczelarzy z ulami na Polesiu.
![](https://polesie.org/wp-content/uploads/2024/07/IMG_9720-1100x715-1-730x475.jpg)
![](https://polesie.org/wp-content/uploads/2024/07/IMG_9836-1100x733-1-730x486.jpg)
Ciągłe powodzie nauczyły Poleszuków umiejętnego łowienia ryb i łatwego poruszania się po wodzie. Z całego pnia dębu wycinali czółna, które były obowiązkowe w każdym gospodarstwie. Na szybkich i lekkich czółnach do domu z pola przywozili siano i ziemniaki, łowili ryby, pływali na bazar. Dla stabilności do łodzi przymocowano nawet „skrzydła” i Poleszucy obsługiwali takie czółna ze szczególnymi umiejętnościami. Więcej o poleskim rzemiośle można dowiedzieć się w Muzeum Białoruskiego Polesia w Pińsku.
ARCHITEKTURA DREWNIANA
W wielu wioskach i miastach poleskich znajdują się małe drewniane kościoły, zabytki architektury poleskiej. Niektóre z nich są zabytkowe, zbudowane w XVI-XVII, niektóre zaskoczą formą architektoniczną. Pomimo tego, że na pierwszy rzut oka świątynie poleskie wydają się dość podobne, trudno jest znaleźć wśród nich dwa zupełnie identyczne cerkwie.
![](https://polesie.org/wp-content/uploads/2024/07/Picture3-1-509x600.png)
![](https://polesie.org/wp-content/uploads/2024/07/Picture13-1-422x600.png)
![](https://polesie.org/wp-content/uploads/2024/07/Picture6-1-676x600.png)
![](https://polesie.org/wp-content/uploads/2024/07/DSC_0098-730x487.jpg)
Na przykład w wiosce Dobrosławka zachowała się najwęższa świątynia na Białorusi.
W regionie znajduje się również wiele świątyń zbudowanych bez gwoździ.
![](https://polesie.org/wp-content/uploads/2024/07/DSC_0271-733x1100-1-400x600.jpg)
Dziesiątki takich świątyń poleskich pretenduje na wpisanie na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Ale nawet bez tego uznania, cerkwie Polesia są unikalną osobliwością regionu. Piękne świątynie można zobaczyć w Turowie, Kożangródku, Dawidgródku, Zdzitowie i innych miejscowościach.
Opr. red.