Ruszamy w drogę, trzymając w ręku „Przewodnik” z 1935 roku, którego fragment publikujemy poniżej. Z Pińska jedziemy dalej, mijamy most na Jasiołdzie, a trasa prowadzi przez: Horodyszcze, Parochońsk, Łowczę, i Łachwę – aż w końcu docieramy do Dawidgródka.
…Pociąg z Pińska przejeżdża przez most na Jasiołdzie; z okien wg. typowa poleska panorama: od pn. płynie pętlicowato spławna Jasiołda i na pd. od toru, w odległości niespełna i k. wlewa swe wody do sporego j. Horodyszczańskiego, na którym widać szereg tratew i łodzi.
182 k. Horodyszcze (st.), za jeziorem wieś, 712 mszk.
W pobliżu st. kol. fabryka dykty i fornierów. Kośc. barokowy, fund. Karola Kopcia, kaszt. trockiego, z r. 1662.
Wnętrze ozdobione stiukami. Przy kośc. istniał do r. 1864 klasztor i opactwo Benedyktynów. Dzięki zabiegom niektórych osób udało się kośc. wykupić z rąk prawosławnych jeszcze przed wojną i zachować jego charakter ze względu na ludność wsi, która wytrwała przy katolicyzmie.
Foto: wilipedia.pl
Schr. szkolne z 40 łż. na pomieszczenie wycieczek zbiorowych. Pk. do wynajęcia (2 zł.) i rst. (ob. 1 zł. 50 gr.). Wacława Bogdanowicza przy st. 196 k. Parochońsk (st.). – wieś n. rz. Bobryk; 12 k. od st. d. gruntową na pnz. – m-ko Pohost Zahorodzki (doj. furmanką za 2 zł.), 1,100 mszk. (spora ich liczba zajmuje się garncarstwem). Kilka zaj. i koś., np. Szlomy Krugłego (nprz. cerkwi) i Rubina Rubinsztajna. i pk. gościnne Jerzego Wróblewskiego (nocleg – 1 zł. 50 gr., ob. – 1 zł.), cerkiew, pcz. przy ul. Honczarskiej, apt. i lekarz. Ruiny kaplicy kat., wzniesionej w pocz. XVIII w. przez ks. Drućkich-Lubeckich przy ul. Dworskiej obok dworu Suchodolskich. Pohost jest miejscem urodzenia historyka i bibliotekarza Łukasza Gołębiowskiego.
Na z. od os. – j. Pohost, jedno ze znaczniejszych na Polesiu, dług. 8 k., zasilane wodami Bobryku i Wiślicy. Ma brzegi płaskie, zarośle. Niegdyś na brzegach i wysepkach rósł obficie orzech wodny – dziś rzadki; tu jest jego jedyne w Polesce stanowisko.
212 k. Łowcza (st.). – 228 k. Łuniniec (st., rst.), p. węzłowy linji kol. Wilno – Zdółbunów i Warszawa – Brześć – Mikaszewicze (str. 232); poc. idzie dalej w kierunku w.. przejeżdża przez most na bogatej w wodę rz. Cnie, biorącej początek w błotach Kaczaiskich i Jasień.
248 k. Łachwa (st., b.), na pdw. d. gruntową 1½ k. m-ko (ok. 3,800 mszk.) n. rz. Śmierć, znane już za pierwszych Jagiellonów. Ludność w znacznej części zajmuje się koszykarstwem. Zajazdy i jadłodajnie dla osób dość niewybrednych. Wskazówki u kierownika szkoły. Pcz., lekarz, felczer, maleńki kośc. kat., fund. ks. Radziwiłłów, do których dobra Lachwa od XVI w. należą; prawosławna cerkiew.
W pobliżu st. koszary K. O. P., należy postarać się o przepustkę na podróżowanie w pasie granicznym. Okolice Lachwy zamieszkuje wiele zubożałych rodzin szlacheckich.
Łachwa stanowi najbliższą st. kol. dla leżących n. Prypecią w okolicy osad. W zimie dojeżdża się stamtąd saniami na przełaj po lodzie (20 k.), w lecie przeprawić się trzeba promem lub łodzią, przyczem odległość cokolwiek wzrasta (22 k.);
22 k. od st. kol. d. gruntową na pdw. – Dawidgródek – jedno z większych m-st w woj. poleskiem, na pr. brzegu Horynia, w odległości 10 k. od jego ujścia do Prypeci, po 2-ej str. tej rz.; przeprawa promem; furmanka 4 zł.
Od wczesnej wiosny (kwiecień) między Dawidgródkiem i Pińskiem na Prypeci oraz między Dawidgródkiem i st. kol. Horyń (str. 233) na rz. Horyniu stała komunikacja parostatkowa (str. 256).
Podróż statkiem do Pińska trwa ok. 15 gdz. (120 k.), zaś z Pińska 10 gdz.; do Lachwy 5 gdz. (40 k.), z Lachwy 4 gdz. 11,484 mszk.; ludność chrześcijańska zajmuje się rybołówstwem, budową łodzi, wyrabianiem sieci, tkactwem.
Ponadto część ludności w porze cieplej udaje się tradycyjnie na z. i zajmuje się w m-ch (Łódź, Kielce, Radom, Rzeszów i t. p.) uliczną sprzedażą lodów.
Ludność żydowska stanowi żywioł drobnokupiecki i częściowo rzemieślniczy.
Wycieczki:
W okolicy Dawidgródka, w gminie Chorsk, znajduje się cały szereg drobnych gospodarstw i zaścianków szlacheckich, których mieszkańcy stale podkreślają swą odrębność stanową: tak w domu, jak w cerkwi, w życiu zbiorowem, a nawet na cmentarzu.
Różnicę tę widać w budownictwie wioskowem: 10½ k. na w. d. gruntową – w. Olszany, stąd 4 k. na pd. – Remeł; – 8 k. na pdz. w. Wielemiłcze (n. jeziorem) – 5½ k. na z. – w. Olpień. Stąd powrót na pdw. d. gruntową 9 k. do Dawidgródka;
11 k. na pnw. d. gruntową z Dawidgródka do znajdującego się przy ujściu Horynia do Prypeci, uroczyska Nyrcza z pałacykiem myśliwskim ks. Radziwiłłów i os. nawodną na palach.
– Można tę drogę wynoszącą ok. 12 k. odbyć wodą na Horyniu statkiem, kursującym między Dawidgródkiem i Pińskiem w ciągu 1½ gdz.
10 k. na z. od m-ka Lachwy d. gruntową – Kożangródek n. rz. Cną, która o 3 k. niżej uchodzi do Prypeci; wznosi się tu prastary kurhan, który przed stu laty uchodził za mogiłę rzymskiego poety Owidiusza.
Kożangródek jest starą os. W w. XVII był tu zbór kalwiński. Żadna cerkiew prawosławna w środku os. Warta obejrzenia drewniana, bardzo piękna bożnica w odległości ¼ k. od cerkwi, budowana w r. 1812; według opowieści miejscowych Żydów do wzniesienia tej bożnicy przyczynili się wybitnie hojną składką oficerowie francuscy, przeciągający tamtędy z „wielką armją”.
Piękny pałac właścicieli majątku, Szczytów, ze zbiorami biblj., kaplica dworska. Można zwiedzić za zgodą właściciela.
„Przewodnik po Polsce”, tom I, pod red. Stanisława Lenartowicza, Warszawa, 1935 r.
Powiązane artykuły:
