Na pierwszy rzut oka to zwyczajna apteka z numerem 21. Tyle że wcale nie jest zwyczajna. Już sam budynek, w którym dziś mieści się Apteka nr 21, przyciąga uwagę — wygląda jak żywe echo lat międzywojennych.
W 1936 roku wzniósł go, który wcześniej ukończył Uniwersytet Warszawski i zdobył kwalifikacje farmaceuty. Postanowiwszy związać swoje życie z ziemią baranowicką, zbudował w mieście dwukondygnacyjną willę w stylu modernistycznym, łącząc inspiracje architekturą polską oraz zachodniopoleskim budownictwem.
Obiekt stanął niedaleko dworca Poleskiego, przy ulicy Żwirki (dzisiejszej ul. Telmana 15), i — zgodnie z ówczesną tradycją — pełnił podwójną funkcję: na parterze działała apteka, a na piętrze zamieszkała rodzina Łajewskiego. W przytulnym dziedzińcu domownicy założyli także ogródek aptekarski, gdzie uprawiano zioła i rośliny lecznicze.
Apteka nosiła nazwę „Regina Apotheke” i pracowała przez całą dobę. Zaopatrywała w leki szpitale na terenie całego rejonu baranowickiego. Wytwarzano tu również własne preparaty: pigułki, czopki, maści; działała suszarnia ziół. Co więcej — nawet w czasie II wojny światowej apteka nie przerwała pracy.
Zachowała się fotografia z końca lat 30., na której wyraźnie widać witrynę z napisem: „Apteka Stanisława Łajewskiego”. W centralnym oknie ryzalitu umieszczono utrzymany w tym samym stylu napis: „APTEKA Prowizora farmacji St. ŁAJEWSKIEGO”.
W niemal niezmienionej postaci apteka funkcjonowała do 1946 roku. Przetrwała wojnę, lecz po jej zakończeniu przedsiębiorstwo pana Łajewskiego „potknęło się” o proces nacjonalizacji. Rodzina farmaceuty została zmuszona do emigracji do Polski, a apteka pozostała na miejscu…
Dawna własność Łajewskiego została przekazana nowo utworzonemu (mniej więcej w tym samym czasie) Baranowickiemu Obwodowemu Oddziałowi Zarządu Aptek. Przy aptece zaczęły działać: pracownia optyczna oraz kioski apteczne i sanitarne.
Na piętrze, w dawnych pomieszczeniach mieszkalnych, w latach 1954–1993 pracowało laboratorium kontrolno-analityczne, a od 1982 roku działała tam również miejska służba informacji aptecznej dla Baranowicz.
Od połowy lat 90. sprzedawano tu już wyłącznie gotowe leki. W 2007 roku budynek wpisano do rejestru obiektów chronionych przez państwo. W latach 2010–2011 przeprowadzono kapitalny remont z elementami restauracji. Dziś w Aptece nr 21 w Baranowiczach działa ekspozycja poświęcona historii aptekarstwa w obwodzie brzeskim — jedyna taka w całym regionie.
Ekspozycja o powierzchni 95 m², zlokalizowana na piętrze, obejmuje trzy pomieszczenia.
Pierwsze to gabinet Stanisława Łajewskiego. Zgromadzono tu przedmioty, które — zdaniem twórców ekspozycji — powinny znajdować się w gabinecie każdego szanującego się prowizora z pierwszej połowy XX wieku: maszynę do pisania, arytmometr, aparat telefoniczny, ciśnieniomierz, lampę naftową, fotograficzny portret gospodarza, starą słuchawkę telefoniczną, lampę biurkową, księgę zarządzeń z 1946 roku, sprawozdanie baranowickiego oddziału głównego zarządu aptek, szafę z dokumentami i książkami, etażerkę, duży wygodny fotel oraz wiele innych autentycznych drobiazgów.
Drugie pomieszczenie to laboratorium — miejsce, gdzie niegdyś sporządzano rozmaite leki: pigułki, czopki, maści, nalewki, kremy i inne preparaty. W swoim czasie apteka zaopatrywała nie tylko mieszkańców miasta, lecz także lokalny szpital. Można tu zobaczyć szkło laboratoryjne i apteczne, moździerze różnych kształtów i rozmiarów oraz specjalistyczne urządzenia, takie jak destylator, aparat do sporządzania naparów (infuzji), eksykator i inne akcesoria. Twórcy ekspozycji uwzględnili również fakt historyczny, że przy aptece uprawiano rośliny lecznicze. Dziś w ogródku aptekarskim rosną m.in. bergenia, nagietek, mięta i inne pożyteczne rośliny, a w „alchemicznym” laboratorium unosi się zapach ziół. Gdy pracownicy Witebskiego Uniwersytetu Medycznego dowiedzieli się o powstaniu ekspozycji, podarowali wyjątkowy zielnik — również prezentowany w laboratorium.
Trzecie pomieszczenie to zaaranżowany dział apteczny — także z pełnym zestawem charakterystycznych rekwizytów.
Jak podkreślają historycy, wyposażenie apteki Stanisława Łajewskiego nie ustępowało standardom ówczesnych miast europejskich. Znajdowały się tu m.in. alembiki (naczynia destylacyjne), wagi, dzbany na syropy, flaszki i fiolki, słoje, pudełka na zioła i specyfiki, destylatory, podgrzewacze, miedziane moździerze i rozmaite pojemniki. Część sprzętów jest niemal rówieśnicą samych Baranowicz — pochodzi z 1876 roku. W aptece zgromadzono wiele świadectw różnych etapów rozwoju aptekarstwa.
W pomieszczeniu przypominającym mini-dział sprzedaży można zobaczyć m.in. żetony, według których wydawano kiedyś leki, pudełeczka na mikstury, szalki Petriego, a także szklane naczynia z pijawkami lekarskimi… Atmosferę uzupełniają: pulpit dawnej służby informacji (używany jeszcze niedawno), kasa z czasów radzieckich, kartoteka receptur autorskich i aptecznych, sygnatury. Uwagę przyciąga duża „Farmakopea” z 1908 roku — podstawowa księga farmaceutów. Podarowała ją weteranka Centralnej Rejonowej Apteki nr 10, śp Ewelina Wańkowicz, która przez pewien czas kierowała apteką nr 21. 
Hol na parterze i sala sprzedaży zdobią przedstawienia stylizowane na średniowieczne ryciny, wykonane techniką sgrafitta. Zwiedzających wita sentencja Cycerona: „Valetudo bonum optimum” („Zdrowie jest najwyższym dobrem”). Na jednym z przedstawień widać, jak zamiast współczesnych antydepresantów w średniowieczu wkładano człowieka do rozgrzanego pieca. Z komina, pod wpływem temperatury, wypędza się wszystkie jego przywary: diabły, wino, kobiety, pojedynki. Obok widnieje po łacinie komentarz Hipokratesa: „Czego nie leczą leki, leczy żelazo; czego nie leczy żelazo, leczy ogień; czego nie leczy ogień, nie da się wyleczyć niczym.”
Szkoda tylko że zwiedzanie tego niezwykłego muzeum-apteki jest praktycznie niedostępne dla szerokiego grona zainteresowanych czy turystów indywidualnych – zwiedzać ten objekt mogą wyłącznie grupy, i nie mniej niż dziewięcioosobowe, a pozwolenie wydaje muzeum krajoznawcze w Baranowiczach.
Red.
Zrodlo : https://farmabrest.by/blog/statyi/ekspozitsii/apteka-21-g-baranovichi/
Powiązane artykuły:
